Belgienhalle

Nochtans hield de Duitse bezetter bij het begin van de Eerste Wereldoorlog nog de voet op de rem. Fabrieken werden hooguit opgevorderd en door Duitsers geleid. Maar vanaf 1917 werd de dienst voor Rohstoff- und Maschinenverteilungsstelle opgericht. Duitse troepen kregen voortaan carte blanche om industriële complexen eerst leeg te roven en vervolgens te vernietigen.

Machines, spoorstaven, stalen elementen en hele werkplaatsen werden uit elkaar gehaald en per trein naar Duitsland afgevoerd om daar te hergebruiken in de (oorlogs)industrie. Een versteende getuige van die plundertochten vind je vandaag nog altijd in de rand van de Duitse hoofdstad Berlijn.

Kabels voor elektriciteit en telefonie

Daar werd de zogenoemde Belgienhalle opgetrokken door Siemens' architect Hans Hertlein. Met de bouw van een nieuwe kabelfabriek in de vestiging van Gartenfeld wilde Siemens inspelen op de groeiende markt van elektrische stroom en communicatietechnologie.

Voor de centrale hal van het complex liet Hertlein zijn oog vallen op het stalen geraamte van een uitgeklede werkplaats in de Noord-Franse stad Valenciennes. In 1917 werd het karkas uit elkaar gehaald, op wagons geladen en bijna duizend kilometer verderop uitgeladen in Berlijn. 

Frans bouwpakket

Staalindustrie in Valenciennes

Uit welke fabriek in Valenciennes de stalen structuur precies werd verwijderd, is niet duidelijk, maar er zijn ettelijke kanshebbers, zoals Usine de Valenciennes de la Société du Nord et de l'Est. Deze staalreus telde liefst drie vestigingen in Valenciennes, maar werd tijdens de Eerste Wereldoorlog compleet uitgekleed door de Duitse bezetter.

Ook het nieuwe plaatwerkatelier uit 1914 van Usine de Denain werd volledig uit elkaar gehaald en naar Duitsland verhuisd. De ijzeren skeletonderdelen van de fabriek werden na de Wapenstilstand teruggevonden in Dortmund. In andere staalfabrieken werden de ovens en machines ontmanteld of vernield zoals bij de Forges de Douai.

Geografische misser

De (heropgebouwde) fabriek in Berlijn raakte na de oorlogsjaren bekend als de Belgienhalle, een geografische kwakkel. Toegegeven: Valenciennes ligt amper op 10 kilometer van Belgische grens, maar toch ligt de stad op Frans grondgebied. Waarom de heropgebouwde werkplaats dan toch naar België werd vernoemd, is een raadsel.

In 2002 trok Siemens de stekker uit de productie van kabels in Berlijn. Voortaan werd de leegstaande kabelwerkplaats als magazijn gebruikt. Nu Siemens is weggetrokken uit Gartenfeld, wordt het volledige fabrieksdomein heraangelegd tot een nieuwe woonwijk. De Belgienhalle is beschermd als monument en zou een tweede leven krijgen als sporthal, bureaucomplex of markthal.