Art Center Hugo Voeten

Herentals lag in de 19de eeuw midden in een landbouwstreek, maar dankzij de industriële revolutie groeide de stad uit tot een economisch centrum. De aanleg van het kanaal Bocholt-Herentals en later het Albertkanaal gaf de streek vleugels. Rond 1950 vestigden zich hier diverse ondernemingen, aangetrokken door de goede bereikbaarheid over water en weg.

Silo's voor granen

In 1954 roken ook Marcel Deckx en Frans Wagemans hun kans. Pal aan het kanaal Bocholt-Herentals stampten ze Daix uit de grond, een bedrijf gespecialiseerd in de import en distributie van allerlei graansoorten. Het complex bestond uit een hoog silogebouw dat werd geflankeerd door een magazijn.

Vijftig arbeiders waren hier in de weer. Eens een schip was gelost, durfden ze zich wel eens in een silo te verschuilen om bovenop de verse lading graan een dutje te doen. Een levensgevaarlijke onderneming gezien de verschuivingen van het graan, de hitte en stofvorming.

Na de levering, stortten de arbeiders het graan in zakken van honderd kilogram en sleepten het naar het magazijn. Lokale maalders hadden de keuze uit tientallen soorten graan om veevoeders mee te maken of om mengelingen voor duiven samen te stellen. Zij haalden de zakken graan vaak nog met paard en kar op.

Een schot in de roos

De onderneming was een schot in de roos. Het complex werd twee keer vergroot, tijdens de hoogdagen waren liefst veertig betonnen silo's in gebruik. Bezoek je het gebouw, dan zie je nog de sporen van de uitbreidingen.

De schaalvergroting in de veevoederindustrie leidde in 1963 tot de val van Daix. Kleinere, lokale maalders werden uit de markt geprijsd door grote fabrikanten. Het gebouw werd overgenomen door MECLA en Silo's Dolfijn. Zijn stapten over op grootschaliger bulkladingen. Het graan werd niet langer in zakken geleverd, maar rechtstreeks vanuit de silo's in vrachtwagens gestort.

Verlaten gebouw

De vernieuwde aanpak gaf de graanfabriek opnieuw ademruimte, maar tegen de jaren tachtig waren de jaren geteld voor het bedrijf. De capaciteit van de fabriek bleek gewoon te klein, grotere vrachtschepen konden bovendien het complex niet bereiken door de te kleine sluis op het verouderde kanaal Bocholt-Herentals. 

Het gebouw kwam bloot te staan aan urban explorers, vandalen en de natuurelementen. Tot begin deze eeuw. Toen viel het oog van ondernemer en kunstverzamelaar Hugo Voeten (1940-2017) op het gebouw.

Voeten zocht een plek om zijn groeiende kunstcollectie onder te brengen en tikte het graancomplex op de kop. Vanaf dan werden contacten gelegd en plannen getekend, de effectieve renovatie begon in het voorjaar van 2009 en duurde tot medio 2011. Daarop volgde de inrichting en de expo-opbouw. Art Center Hugo Voeten opende in april 2012.

Zaagtanddak

Hun ingrepen respecteerden het industriële karakter: de monumentale siloruimte en het gelaagde magazijn bleven bewaard, terwijl nieuwe elementen – zoals een zaagtanddak en twee witte expositiezalen – een eigentijdse laag toevoegden.

De oorspronkelijke materialen zoals baksteen, beton en de zwarte stalen raamprofielen en poorten domineren tot op vandaag het gebouw. Wie de kunstcollectie bezoekt, ziet nog andere sporen van het verleden. Zo getuigen de bewaarde graffiti op de betonnen zuilen van de lange periode van leegstand. 

Monumentale vide

De betonnen silo's hebben plaats gemaakt voor een 30 meter hoge vide die het daglicht tot diep in het gebouw brengt. Passerelles leiden de bezoekers tussen de negen verdiepingen. Toch zijn de sporen van de silo's niet helemaal uitgewist. 

De smalle betonnen stroken markeren de randen van de betonnen silo’s, links de grotere silo's met een inhoud van 60 ton, rechts de kleinere silo's goed voor 25 ton. Tijdens de renovatie werden de silo's via het grote raam weggeknipt. De uitstekende ijzeren wapening en het betonnen puin werden weggeknipt, maar de randen van de silo's bleven bewaard als een knipoog naar het verleden en een herinnering aan de oude indeling.

Betonnen structuur

De siloruimte wordt geflankeerd door een lager magazijn. De betonnen draagstructuur en bakstenen buitenmuur zijn op sommige verdiepingen van het magazijn zichtbaar gemaakt, opnieuw een knipoog naar het verleden van het gebouw.

Wenteltrappen

De ijzeren wenteltrappen die van boven tot onder liepen, zijn verdwenen, maar hebben wel een cirkelvormig litteken achtergelaten in de betonnen platfonds.

Zwart ijzerwerk

Langs de zwarte poorten aan de buitenkant van het magazijn werd het zakgoed via katrollen naar beneden geladen. Om de hoogte van het gebouw te benadrukken, zijn de ramen op sommige plaatsen trouwens groter naarmate je hoger kijkt.

De voormalige graansilo's van Herentals zijn al ruim 70 jaar een baken langs het kanaal Bocholt-Herentals die getuigen van de industriële opmars van de regio. 

2.000 kunstobjecten

Dankzij de restauratie begin deze eeuw kreeg het gebouw nieuw leven ingeblazen, dit keer als een unieke kunstplek die onderdak geeft aan de private kunstverzameling die Hugo Voeten in 40 jaar verzamelde. 

Het accent ligt op moderne, hedendaagse en Bulgaarse kunst. Ongeveer een derde van de 2.000 kunstwerken kregen er een plaatsje. Zelf ontdekken? Volg een instaprondleiding onder leiding van een gids of krijg een voorsmaakje van de locatie in Herentals en in Geel-Westerlo.