Tuolluvaara-mijn

De Zweedse geoloog Hjalmar Lundbohm ontdekte in 1897 ijzerertsafzettingen in de Tuolluvaara-berg en schopte het dankzij zijn ontdekking tot de eerste manager van LKAB, het Zweedse staatsbedrijf dat de ijzerertsen tot op vandaag exploiteert. Lundbohm wordt ook beschouwd als de stichter van mijnstad Kiruna.

De oorspronkelijke bewoners van deze streek, de Sami, keken niet vreemd op van Lundohms vondst. Al op het einde van de zeventiende eeuw ontdekten zij ijzerafzettingen, tijdens de negentiende eeuw werd het op kleine schaal ontgonnen. De exploitatie was echter duur en het forsforhoudend ijzererts was weinig gevraagd.

Goud waard

Dat veranderde in 1878 met de uitvinding van het Gilchrist-Thomas-proces. Daarbij kon ook fosforhoudend ijzererts worden gebruikt om staal te produceren. Plotsklaps bleek het Zweedse ijzererts goud waard.

In Kiruna ging de exploitatie  in de Tuolluvaara, aanvankelijk een open mijn, in 1902 van start. Halfweg de twintigste eeuw werd het ijzererts ondergronds gezocht. Daarom werden eind de jaren 1950 twee torens opgetrokken die het ijzererts naar de oppervlakte brachten via een lift.

Cilindrisch en vierkant

Daarachter gaat een vierkante toren schuil van 52 meter. Beide schachtbokken liggen er ongebruikt bij. De ijzerertsmijn doofde in 1982 uit en lag toen nog in een niemandsland, zo'n 4 kilometer verwijderd van het stadscentrum van Kiruna. 

Door grondverschuivingen verhuist het oude centrum echter naar een nieuwe locatie op een steenworp van deze oude torens. Het braakliggende terrein dat de torens omringt, is vandaag in de running voor de bouw van het nieuwe ziekenhuis van Kiruna, aangezien het vroegere ziekenhuis ook zal verhuizen in de komende jaren.

Sloopaanvraag

Om alvast plaats te maken, diende LKAB, de uitbater van de voormalige mijn en eigenaar van een van de twee torens, een sloopaanvraag in. De gemeente stuurde LKAB wandelen. De mijntorens blijken immers, ondanks hun ouderdom, nog in prima staat te verkeren. 

Maar het behoud is vooral belangrijk voor hun cultuurhistorische waarde. Net als kerktorens maken ze intussen onlosmakelijk deel uit van de skyline van Kiruna, een mijnstad dat zijn bestaan te danken heeft aan de ijzerertsontginning.