Sporen van de Berlijnse Muur in en rond Berlijn

Achtentwintig jaar eerder, op 13 augustus 1961, werd de muur in één nacht opgetrokken door de voormalige Duitse Democratische Republiek (DDR). Eerst kwamen er prikkeldraad en hekken, daarna betonnen muren, wachttorens en de beruchte dodenstrook. Over een lengte van 155 kilometer sneed de muur dwars door straten, wijken en families. Het luchtruim bleek moeilijker af te sluiten.

Tempelhof en de Luchtbrug 

Zo groeide luchthaven Tempelhof uit tot een icoon van West-Berlijns overlevingsdrang. Tijdens de Berlijnse Luchtbrug (1948-1949) vlogen Britse en Amerikaanse vliegtuigen onafgebroken voedsel en goederen binnen om West-Berlijn te bevoorraden nadat de Sovjets de stad hadden afgesloten.

Van dodenstrook tot openluchtmuseum

Aan Bernauer Straße vind je spookstation Nordbahnhof en de Gedenkplaats Berlijnse Muur, een openluchtmuseum waar een deel van de Muur, de dodenstrook en een wachttoren bewaard zijn gebleven. Het langste nog bestaande stuk muur vind je aan East Side Gallery en werd na 1989 beschilderd door kunstenaars. 

Verborgen grensrestanten

Niet alle restanten zijn zo bekend. In de buurt van Potsdamer Platz verschuilt zich een kleine DDR-wachttoren op een bouwwerf. Ook op minder voor de hand liggende plekken duiken muurdelen op: in achtertuinen, langs spoorlijnen of overwoekerd door planten. 

Verlaten snelweg

De muur sneed niet alleen door straten, maar ook dwars door spoorverbindingen. Zo werd de Friedhofsbahn, een spoorlijn tussen Berlijn en de begraafplaats in Stahnsdorf, abrupt stilgelegd toen de muur werd gebouwd. Ook delen van de A115-snelweg werd om die reden verlaten.

Sovjetmacht

Westerlingen die via grensovergang Drewitz Oost-Berlijn binnenreden, werden meteen geconfronteerd met een symbool van de Sovjetmacht, namelijk het Pantzerdenkmal. De loop van de tank stond parmantig op het Westen gericht.

Wie de sombere DDR en zijn hoofdstad Oost-Berlijn verliet, kwam via de snelweg in de kleurrijke wereld van tankstation Dreilinden terecht. Met zijn bonte kleuren en overdreven vormen vertegenwoordigde de voormalige snelwegparking de uitbundige popcultuur van de jaren zeventig, maar vandaag is het gesloten.

Ruim vijfendertig jaar na de val blijft de muur dus tastbaar aanwezig in Berlijns stratenplan. Zelf op ontdekking in de Duitse hoofdstad? Maak kennis met industrieel, militair en ander monumentaal erfgoed in Berlijn.